تصویب قانون «حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات» در سال 1389 سرآغاز گستردهترین برنامه دولت برای حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان در سالهای اخیر بوده است. در این قانون موضوعات مهمی نظیر تشکیل کارگروه ارزیابی شرکتهای دانشبنیان، تشکیل صندوق نوآوری و شکوفایی و ارائه معافیتهای مالیاتی و گمرکی به شرکتهای دانشبنیان مورد تاکید قرار گرفته است. کارگروه ارزیابی شرکتهای دانشبنیان به ریاست معاون علمی و فناوری رییس جمهور و عضویت وزارتخانهها و دستگاههای مرتبط و نمایندگان بخش خصوصی، شرکتهای مشمول استفاده از مزایای این قانون را تایید میکند. علاوه بر حمایتهای مورد نظر قانون، مرکز شرکتها و موسسات دانشبنیان با استفاده از ظرفیتهای موجود در سایر دستگاهها اقدام به ایجاد حمایتهای متنوعی به منظور توسعه کسب و کار دانشبنیان کرده است که در مجموع بیش از 110 عنوان را شامل میشود.
معیارهای کالاها و خدمات دانشبنیان مورد تایید توسط معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به شرح زیر میباشد:
1- مرحله تولید: کالاهای ارائه شده، باید در حال تولید بوده یا حداقل در مقیاس آزمایشگاهی (با قابلیت بررسی فنی) ساخته شده باشند.
تبصره: احراز معیار “مرحله تولید” برای خدمات مورد ارزیابی، از طریق مستندات مثبته فروش صورت میپذیرد.
2- سطح فناوری: محصولات ارائه شده باید در حوزه فناوریهای برتر باشند به این معنا که دانش فنی طراحی و ساخت یا دانش فنی فرآیند تولید محصول از متوسط سطح فناوریهای موجود در کشور بالاتر بوده و دستیابی به آن مستلزم انجام تحقیق و توسعه توسط یک تیم فنی خبره باشد. محصولات دارای سطح فناوری قابل پذیرش، در قالب فهرست کالاها و خدمات دانشبنیان توسط دبیرخانه تدوین و منتشر میشود.
3- تسلط بر دانش فنی: شرکت باید حداقل در یکی از موارد زیر ناظر به دانش طراحی، تسلط داشته باشد:
الف- طراحی زیرسیستم اصلی کالا و خدمت
ب- طراحی یکپارچهسازی کالا و خدمت
ج- طراحی فرآیند (یا تجهیزات) تولید کالا و خدمت، مشروط به پیچیده بودن این فرآیند (یا تجهیزات تولید)
تبصره: دبیرخانه میتواند شرط تسلط بر دانش فنی را با توجه به حوزه فناوری از طریق تعدادی از نشانگرهای اثبات کنندهی دانش فنی از قبیل موارد ذیل احراز نماید. سنجش این موارد در ارتباط با محصول مورد ارزیابی صورت میپذیرد:
- هزینهکرد تحقیق و توسعه
- تعداد نیروی انسانی فعال در حوزه تحقیق و توسعه شرکت
- برخورداری از مشتری تخصصی پایدار (تعداد مشتری، مدت و تناوب فروش به هر کدام)
- میزان جذب سرمایه از شرکتهای بزرگ
- میزان سرمایهگذاری در تیمهای فناور و شرکتهای دانشبنیان
- انعقاد قراردادهای همکاری فناورانه با سایر شرکتها یا دانشگاهها
- داشتن ثبت اختراع بینالمللی تایید شده نهایی (گرنت شده)
- دارا بودن استانداردهای تخصصی و تاییدیههای عملکرد
انواع شرکتهای دانشبنیان:
شرکتهای دانشبنیان موضوعِ این آییننامه شامل دستههای زیر است:
الف- نوپا
ب- نوآور
ج- فناور
شرکتهای دانشبنیان نوپا:
شرکتهای فعال در حوزه تحقیق، طراحی و توسعه کالاها و خدمات فناورانه که هنوز از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا نکردهاند، در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانشبنیان نوپا تایید میشوند:
- شرکت حداقل یک محصول در مقیاس نمونه آزمایشگاهی مطابق با فهرست کالاها و خدمات دانشبنیان، مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده 1، ساخته و ارائه نماید.
- برنامه تحقیق و توسعه متمرکز داشته و حداقل 50 درصد هزینه شرکت صرف تحقیق در توسعه محصول هدف شده باشد.
- حداقل 50 درصد از نیروی انسانی شرکت به صورت تخصصی در تحقیقات مرتبط با موضوع فعالیت داشته است.
- شرکت موفق به اخذ گرنتهای علمی و فناوری یا قراردادهای رسمی پژوهشی با اسناد مثبته تراکنش مالی واقعی از نهادهای دولتی یا مراکز معتبر در موضوع محصول هدف شده است.
- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت کمتر از 70 میلیارد ریال باشد.
- شرکت برنامه رشد خود را ارائه نموده و در فرآیند ارزیابی به تایید دبیرخانه برساند.
تبصره: شرکتهای فاقد اظهارنامه مالیاتی صرفاً یک سال از زمان اولین تایید فرصت خواهند داشت تا اظهارنامه مالیاتی خود را به دبیرخانه ارائه نمایند.
شرکتهای دانشبنیان نوآور:
شرکتهای فعال در حوزه تولید و توسعه کالاها و خدمات فناورانه و نوآورانه که از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا کردهاند، در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانشبنیان نوآور تایید میشوند:
- شرکت دارای تولید تجاری حداقل یک کالا/خدمت دانشبنیان، مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده 1 باشد.
- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت باید بیش از 70 میلیارد ریال باشد.
- شرکت باید برنامه رشد خود را ارائه کند و گزارش پیشرفت آن را به صورت سالانه به تایید دبیرخانه برساند.
- سهم فروش کالاها/خدمات دانشبنیان شرکت از فروش کل شرکت کمتر از 50 درصد باشد.
شرکتهای دانشبنیان فناور:
شرکتهای فعال در حوزه تولید و توسعه کالاها و خدمات فناورانه که از نظر کسب و کاری و اقتصادی به بلوغ کافی دست پیدا کردهاند، در صورت احراز تمامی شرایط زیر به عنوان شرکت دانشبنیان فناور تایید میشوند:
- شرکت دارای تولید تجاری حداقل یک کالا/خدمت دانشبنیان، مشروط به دارا بودن تمامی معیارهای ماده 1 باشد.
- درآمد عملیاتی در آخرین اظهارنامه مالیاتی شرکت باید بیش از 70 میلیارد ریال باشد.
- شرکت باید حداقل 10 نفر نیروی بیمه شده تمام وقت داشته باشد.
- سهم فروش کالاها/خدمات دانشبنیان شرکت از فروش کل حداقل 50 درصد باشد.
- شرکت باید برنامه رشد خود را ارائه کند و گزارش پیشرفت آن را به صورت سالانه به تایید دبیرخانه برساند.